30 بهمن 1404
کاسبی روی درد مردم؛ مراقب فروشندگان «استارلینک» و VPNهای معجزهگر باشید
هر وقت شرایط سخت میشود، همیشه افرادی پیدا میشوند که بهجای همدلی، به فکر سودجویی هستند.
زمانهایی که اینترنت دچار اختلال یا قطعی گسترده میشود، اولین چیزی که آسیب میبیند ارتباط خانوادههاست.
پدر و مادری که میخواهند با فرزندشان در خارج از کشور صحبت کنند، نگراناند و حاضرند هر هزینهای بپردازند تا فقط ارتباط برقرار شود.
در همین فضا، بعضی افراد شروع به فروش دستگاههایی تحت عنوان «استارلینک» با قیمتهای عجیب میکنند:
۲۰ میلیون، ۳۰ میلیون، حتی ۵۰ میلیون تومان.
اما واقعیت چیست؟
همهی آنتنها استارلینک نیستند
تجهیزات اصلی Starlink (متعلق به شرکت SpaceX) طراحی مشخصی دارند:
-
نسل اول دیشها گرد و بشقابی بودند
-
نسلهای جدید عمدتاً بهصورت پنلهای مستطیلی تخت (Flat Dish) عرضه میشوند
بسیاری از تجهیزاتی که در بازار غیررسمی فروخته میشوند، در واقع تجهیزات ارتباطی Point-to-Point هستند و هیچ ارتباطی با استارلینک ندارند.
نکتهی مهم حقوقی
در حال حاضر خرید و فروش تجهیزات استارلینک در ایران با محدودیتهای قانونی جدی مواجه است و میتواند تبعات قضایی داشته باشد.
یعنی حتی اگر دستگاه واقعی هم باشد، موضوع به این سادگیها نیست.
درباره VPN در زمان قطع کامل اینترنت
یک سوءتفاهم رایج وجود دارد:
VPN چگونه کار میکند؟
شما از داخل کشور به یک سرور خارج از کشور متصل میشوید.
آن سرور ترافیک شما را عبور میدهد (bypass) و پاسخ را برمیگرداند.
اما وقتی اینترنت بینالملل بهطور کامل قطع باشد،
اصلاً مسیری برای رسیدن به آن سرور خارجی وجود ندارد.
اگر کسی ادعا میکند در زمان قطع کامل اینترنت میتواند VPN فعال ارائه دهد:
✔ از او تست عملی بخواهید
✔ حداقل یک ساعت استفاده آزمایشی بگیرید
✔ بعد تصمیم بگیرید
در شرایط بحرانی، وعدهی شفاهی ارزشی ندارد.
آیا استفاده از استارلینک قابل ردیابی است؟
برخی تصور میکنند چون این سرویس ماهوارهای است، پس «قابل شناسایی نیست».
اما واقعیت پیچیدهتر است.
وقتی شما فقط سیگنال دریافت میکنید (مثل آنتن تلویزیون)، شناسایی سخت است.
اما در اینترنت ماهوارهای، شما علاوه بر دریافت، ارسال داده هم دارید.
ارسال سیگنال فعال یعنی امکان تحلیل و مکانیابی وجود دارد؛
روشهایی مانند Triangulation میتوانند برای تخمین موقعیت استفاده شوند.
این به معنی پایش دائمی همه افراد نیست، اما تصور «کاملاً نامرئی بودن» هم دقیق نیست.
جمعبندی
در شرایط بحرانی:
-
هیجانی تصمیم نگیرید
-
هر تجهیزاتی را باور نکنید
-
هر ادعای فنی را بدون تست نپذیرید
-
و مهمتر از همه، اجازه ندهید نگرانی شما تبدیل به فرصت سوءاستفاده برای دیگران شود
همهی ما در شرایط سخت آسیبپذیریم.
اما آگاهی، اولین لایهی محافظ ماست.